Jeśli masz przeczytać tylko trzy książki o pokerze, niech to będą The Course Eda Millera (solidne podstawy), Play Optimal Poker Andrew Brokosa (przystępne wprowadzenie do teorii gier) i The Mental Game of Poker Jareda Tendlera (radzenie sobie z tiltem i wariancją). Poniżej układamy siedemnaście mocnych tytułów w kolejność czytania według poziomu, piszemy, dla kogo jest każdy z nich, i zaznaczamy, gdzie starsze rady się zestarzały, bo wiele klasyków powstało, zanim solvery zmieniły sposób nauki pokera.
Jakie książki o pokerze czytać i w jakiej kolejności?
Książki działają najlepiej po kolei. Początkujący, który od razu sięga po teorię z solverów, zwykle się gubi, a doświadczony gracz czytający podstawy niewiele z nich wyniesie. Potraktuj tabelę jako mapę, a potem przeczytaj sekcje pasujące do twojego poziomu. Rok oznacza pierwsze wydanie tej wersji, którą większość czytelników zna dziś.
Podajemy oryginalne tytuły. Nie znaleźliśmy polskich wydań tych książek, więc w praktyce czyta się je po angielsku (wyjątkiem jest film na podstawie Molly’s Game, o którym niżej).
| Książka | Autor | Rok | Poziom | Najlepsza do |
|---|---|---|---|---|
| The Course | Ed Miller | 2015 | Początkujący | Gry cash na żywo o niskie stawki |
| Mastering Small Stakes No-Limit Hold’em | Jonathan Little | 2017 | Początkujący | Cash i turnieje o niskie stawki |
| The Theory of Poker | David Sklansky | 1987 | Początkujący i średni | Podstawowe pojęcia: EV, semi-blef, implied odds |
| Poker’s 1% | Ed Miller | 2014 | Średni | Myślenie częstotliwościami zamiast pojedynczymi rękami |
| Applications of No-Limit Hold’em | Matthew Janda | 2013 | Średni i zaawansowany | Zakresy, balans i wielkości zakładów |
| Play Optimal Poker | Andrew Brokos | 2019 | Średni | Teoria gier bez ciężkiej matematyki |
| Modern Poker Theory | Michael Acevedo | 2019 | Zaawansowany | Strategia GTO oparta na solverach |
| The Mathematics of Poker | Bill Chen, Jerrod Ankenman | 2006 | Zaawansowany | Matematyka optymalnej gry |
| Harrington on Hold’em (t. 1-3) | Dan Harrington, Bill Robertie | 2004-2006 | Początkujący i średni | Struktura turnieju, stacki, wskaźnik M |
| Kill Everyone | Lee Nelson, Tysen Streib, Steven Heston | 2007 | Zaawansowany | Końcówki turniejów, ICM, sit and go |
| Every Hand Revealed | Gus Hansen | 2008 | Średni | Tok myślenia zawodowca rozdanie po rozdaniu |
| The Mental Game of Poker | Jared Tendler, Barry Carter | 2011 | Każdy poziom | Tilt, pewność siebie, motywacja |
| Thinking in Bets | Annie Duke | 2018 | Każdy poziom | Oddzielanie decyzji od wyników |
| Super/System | Doyle Brunson | 1979 | Historia | Historia pokera i dawna szkoła gry |
| Positively Fifth Street | James McManus | 2003 | Reportaż | World Series of Poker jako literatura |
| The Biggest Bluff | Maria Konnikova | 2020 | Reportaż | Psycholożka uczy się pokera od zera |
| Molly’s Game | Molly Bloom | 2014 | Wspomnienia | Świat prywatnych gier o wysokie stawki |
Zanim zaczniesz: upewnij się, że znasz zasady Texas Hold’em i układy pokerowe. Prawie każda z tych książek zakłada, że je znasz, a czytanie o strategii bez tej bazy idzie dużo wolniej.
Jakie książki o pokerze są najlepsze dla początkujących?
Dobra pierwsza książka o pokerze robi dwie rzeczy: daje prostą, zyskowną strategię domyślną i tłumaczy, dlaczego ona działa. Te trzy tytuły spełniają oba warunki.
The Course – Ed Miller (2015)
Miller napisał The Course: Serious Hold’em Strategy for Smart Players jako książkę, od której chciałby, żeby ludzie zaczynali. Jest wymierzona w gry cash no-limit na żywo o niskie stawki, czyli format, który większość podręczników pomija. Uczy budowania ciasnego, ale agresywnego fundamentu, pokazuje, że największe pieniądze leżą w zakładach za wartość przeciwko luźnym rywalom, i tłumaczy, jak planować rozdanie na kilka ulic naprzód, zamiast reagować na każdą decyzję osobno. Do decyzji przed flopem dobrze uzupełniają ją nasze tabele preflop.
Zastrzeżenie: rady są dopasowane do miękkich gier na żywo. Online, gdzie rywale są mocniejsi i grają bardziej zbalansowanie, część eksploatujących zagrań przynosi mniej.
Mastering Small Stakes No-Limit Hold’em – Jonathan Little (2017)
Little, autor wielu książek pokerowych i twórca serwisu szkoleniowego, na około 480 stronach omawia zarówno gry cash, jak i turnieje o niskie stawki. To podejście praktyczne, oparte na przykładach: zakresy przed flopem, c-bet, rozgrywanie drawów i przede wszystkim karanie typowych błędów graczy rekreacyjnych. Dobry wybór, jeśli chcesz jednej obszernej książki dla początkujących, która sprawdzi się w obu formatach.
Zastrzeżenie: jest długa i miejscami się powtarza. Rozdziały o formacie, w który nie grasz, możesz przejrzeć pobieżnie.
The Theory of Poker – David Sklansky (1987)
Książka, która dała pokerowi dużą część jego słownika. Pierwsza wersja ukazała się w 1978 roku, a wydanie z 1987 roku wciąż jest w ofercie wydawnictwa Two Plus Two. Sklansky wyjaśnia wartość oczekiwaną, semi-blef, implied odds i reverse implied odds, częstotliwość blefowania oraz swoje fundamentalne twierdzenie pokera: zyskujesz, gdy rywale grają inaczej, niż graliby, widząc twoje karty. Jeśli pojęcia takie jak pot odds wciąż wydają ci się mgliste, tu wszystko się układa.
Zastrzeżenie: wiele przykładów pochodzi z pokera limitowanego i siedmiokartowego studa, a styl jest suchy. Czytaj ją dla pojęć, nie dla rad do konkretnych rozdań no-limit.
Które książki przeprowadzą cię z poziomu początkującego na średni?
Gdy opanujesz podstawy, kolejny krok to myślenie zakresami i częstotliwościami zamiast pojedynczymi rękami. Te dwie książki wymuszają tę zmianę.
Poker’s 1% – Ed Miller (2014)
Miller przekonuje, że większość graczy stosuje strategię z gruntu podatną na eksploatację, a najlepszy 1% myśli o tym, jak często zakłada, sprawdza i pasuje, a nie o pojedynczych rękach. Proponuje domyślną strategię „w zanadrzu”, zbudowaną na zasadach częstotliwości i konstrukcji zakresów, którą potem dostosowujesz, gdy masz konkretne informacje o rywalu. Dla wielu graczy to most między podręcznikami dla początkujących a prawdziwą teorią.
Zastrzeżenie: powstała tuż przed upowszechnieniem solverów i jest dość abstrakcyjna, z niewielką liczbą przykładowych rozdań. Niech zmieni twój sposób myślenia, a konkretne sytuacje sprawdzaj w nowoczesnych narzędziach.
Applications of No-Limit Hold’em – Matthew Janda (2013)
Książka Jandy z podtytułem A Guide to Understanding Theoretically Sound Poker była jedną z pierwszych, które dogłębnie wyjaśniły zbalansowane zakresy, dobór wielkości zakładów i strukturę boardu w no-limit hold’em. Dowiesz się, dlaczego twój zakres zakładów potrzebuje zarówno rąk na wartość, jak i blefów, jak dobierać wielkości i jak pozostać trudnym do wyeksploatowania przy stole z mocnymi regularami.
Zastrzeżenie: jest gęsta i wymagająca matematycznie, a solvery dopracowały od tego czasu wiele jej konkretnych zagrań. Rozumowanie broni się lepiej niż szczegółowe zalecenia.
Jakie książki najlepiej uczą GTO i teorii pokera?
Gra optymalna według teorii gier, czyli GTO, opisuje strategię, której nie da się wyeksploatować. Współczesna nauka mocno się na niej opiera, ale nie musisz wkuwać wyników solvera, żeby z niej skorzystać. Zacznij od najłagodniejszej książki i idź w górę. Nasz przewodnik po tabelach GTO pokazuje, jak wyglądają prawdziwe tabele równowagi.
Play Optimal Poker – Andrew Brokos (2019)
Brokos, zawodowy gracz i prowadzący podcast Thinking Poker, na prostych modelowych grach tłumaczy, po co jest balans, jak często blefować, jak powinien bronić się rywal i co naprawdę znaczy „nie do wyeksploatowania”. To najbardziej czytelne wprowadzenie do teorii gier w pokerze. W 2020 roku ukazała się kontynuacja, Play Optimal Poker 2: Range Construction.
Zastrzeżenie: uczy pojęć, nie daje tabel. Po konkretne zakresy przed flopem musisz sięgnąć gdzie indziej.
Modern Poker Theory – Michael Acevedo (2019)
Ta licząca około 480 stron książka wydawnictwa D&B Publishing, z podtytułem Building an Unbeatable Strategy Based on GTO Principles, przekłada wyniki solverów na zasady, które da się stosować: budowę zakresów przed flopem, c-bety, grę na różnych strukturach boardu i logikę strategii mieszanych. Później ukazał się też turniejowy zeszyt ćwiczeń do niej. Uchodzi za podręcznik epoki solverów.
Zastrzeżenie: czyta się ją ciężko i zakłada, że swobodnie posługujesz się zakresami i equity. Traktuj strategie z solvera jako punkt odniesienia do nauki, nie scenariusz, bo prawdziwi rywale rzadko grają blisko równowagi.
Jeśli lubisz samą matematykę, sięgnij po The Mathematics of Poker Billa Chena i Jerroda Ankenmana (ConJelCo, 2006). Autorzy krok po kroku budują optymalne strategie na modelowych grach. Potrzebna jest swobodna algebra, ale mało która książka równie dobrze tłumaczy, skąd biorą się optymalne zagrania.
Z solverem się uczysz, nie grasz: analiza wyników solvera poza stołem to normalna część nauki. Korzystanie z solvera albo jakiejkolwiek pomocy w czasie rzeczywistym podczas gry jest zakazane w pokojach online i może skończyć się zamknięciem konta. Trackery z HUD są dozwolone w większości pokojów, ale nie we wszystkich (na przykład GGPoker blokuje zewnętrzne HUD-y), więc sprawdź regulamin swojego pokoju.
Które książki o pokerze są najlepsze do turniejów?
Turnieje dokładają rosnące blindy, krótkie stacki i presję wypłat, więc wymagają osobnej lektury. Jeśli nie wiesz, który format ci odpowiada, zajrzyj do naszego porównania gier cash i turniejów.
Harrington on Hold’em – Dan Harrington i Bill Robertie (2004-2006)
Trzytomowa seria mistrza świata z 1995 roku ukształtowała myślenie turniejowe całego pokolenia. Tom 1 (Strategic Play, 2004) omawia style gry, ręce startowe i wczesne etapy, tom 2 (The Endgame, 2005) wprowadza wskaźnik M, czyli stosunek twojego stacka do kosztu jednej rundy blindów i ante, a tom 3 (2006) to zeszyt ćwiczeń z przykładowymi rozdaniami. Seria uczy dopasowywania gry do wielkości stacka, co wciąż jest sercem strategii turniejowej.
Zastrzeżenie: odzwierciedla turnieje na żywo z połowy lat 2000, z wolniejszymi strukturami i ciaśniejszymi zakresami sprzed ery solverów. Współczesna gra krótkim stackiem jest bliższa zakresom z naszej tabeli push/fold.
Kill Everyone – Lee Nelson, Tysen Streib i Steven Heston (2007)
Zaawansowana książka o turniejach i sit and go oparta na teorii gier i myśleniu w kategoriach równowagi. Omawia agresję w późnych fazach, grę w końcówce, ICM w pobliżu strefy płatnej i grę w niepełnym składzie. Drugie wydanie, opublikowane przez Huntington Press w 2009 roku, ma przedmowę mistrza świata z 2005 roku Joe Hachema.
Zastrzeżenie: jest mocno matematyczna, a wiele zakresów push/fold, które autorzy wyliczali ręcznie, dziś liczą programy. Wciąż cenna ze względu na tok rozumowania.
Every Hand Revealed – Gus Hansen (2008)
Hansen omawia praktycznie każde rozdanie, które zagrał w drodze do wygranej w Main Evencie Aussie Millions 2007, i tłumaczy, co myślał i dlaczego. Mało która książka pozwala tak szczegółowo zajrzeć w decyzje zawodowca przy stole na żywo, łącznie z wątpliwościami i błędami.
Zastrzeżenie: skrajnie agresywny styl Hansena i głęboka struktura tamtego turnieju nie są wzorem dla większości graczy. Czytaj ją jako okno do głowy zawodowca, nie jako podręcznik strategii.
Które książki pomagają w psychologii gry?
Umiejętności techniczne przynoszą pieniądze tylko wtedy, gdy potrafisz je stosować, kiedy przegrywasz, nudzisz się albo jesteś zmęczony. Te dwie książki zajmują się tym, co dzieje się w głowie.
The Mental Game of Poker – Jared Tendler i Barry Carter (2011)
Tendler, trener mentalny, traktuje tilt, strach, nadmierną pewność siebie i brak motywacji jako problemy, które da się zdiagnozować i naprawić, a nie wady charakteru. Uczysz się rozpoznawać, co wywołuje twój tilt, zapisywać, co dzieje się tuż przed utratą kontroli, i budować nawyki, które to korygują. Później ukazał się drugi tom.
Zastrzeżenie: działa tylko wtedy, gdy robisz ćwiczenia. Jednorazowa lektura niewiele zmienia.
Thinking in Bets – Annie Duke (2018)
Duke, była zawodowa pokerzystka z wykształceniem z psychologii poznawczej, opisuje „resulting”, czyli ocenianie decyzji po wyniku zamiast po jej jakości. Książka pokazuje, jak myśleć w kategoriach prawdopodobieństwa, akceptować wariancję i uczciwie analizować własne decyzje. Stała się bestsellerem także poza światem pokera.
Zastrzeżenie: nie ma tu strategii pokerowej. Kup ją dla sposobu myślenia, nie dla rad do rozdań.
Które książki o pokerze warto przeczytać, nawet jeśli nie szukasz strategii?
Poker doczekał się świetnej literatury faktu. Te książki są o ludziach, historii i wysokich stawkach, i warto je przeczytać, nawet jeśli nigdy nie przeanalizujesz żadnego zakresu.
Super/System – Doyle Brunson (1979)
Wydana najpierw własnym nakładem w 1978 roku jako How I Made Over $1,000,000 Playing Poker, a od wydania z 1979 roku znana jako Super/System. Była pierwszą poważną książką, w której czołowi zawodowcy podzielili się swoimi metodami. Brunson napisał część o no-limit hold’em, a pozostałe rozdziały przygotowali Mike Caro (draw), Chip Reese (siedmiokartowy stud), Bobby Baldwin (limit hold’em), David Sklansky (stud hi-lo) i Joey Hawthorne (lowball). Kontynuacja ukazała się wiele lat później.
Zastrzeżenie: strategia mocno się zestarzała, zwłaszcza bardzo agresywne rady do głębokich gier no-limit z lat 70. Czytaj ją jako historię.
Positively Fifth Street – James McManus (2003)
Magazyn Harper’s wysłał McManusa do Las Vegas w 2000 roku, żeby opisał World Series of Poker i proces w sprawie śmierci Teda Biniona, spadkobiercy rodziny właścicieli kasyna. Autor wygrał satelitę do Main Eventu i zajął piąte miejsce. Powstała wciągająca mieszanka reportażu, wspomnień i historii pokera.
Zastrzeżenie: to proza literacka, pełna dygresji. Kto szuka analizy rozdań, będzie rozczarowany.
The Biggest Bluff – Maria Konnikova (2020)
Konnikova, psycholożka i pisarka, postanowiła nauczyć się pokera od zera pod okiem Erika Seidela, członka Poker Hall of Fame, i skończyła na dużych turniejach na żywo. Książka opowiada o umiejętnościach i szczęściu, uwadze i podejmowaniu decyzji na przykładzie jej postępów przy stole. Świetny prezent dla kogoś, kto jest ciekaw tej gry.
Zastrzeżenie: szczegółów strategii jest celowo mało, a doświadczonym graczom pokerowe wyjaśnienia mogą wydać się podstawowe.
Molly’s Game – Molly Bloom (2014)
Wspomnienia Bloom opisują, jak z asystentki stała się organizatorką jednych z najbardziej ekskluzywnych prywatnych gier o wysokie stawki w Los Angeles i Nowym Jorku, z gwiazdami Hollywood i finansistami przy stole, aż do sprawy federalnej, która to zakończyła. W 2017 roku Aaron Sorkin nakręcił na jej podstawie film, który w Polsce wszedł do kin jako „Gra o wszystko”. Polskiego wydania samej książki nie udało nam się potwierdzić.
Zastrzeżenie: to osobista historia o biznesie wokół pokera, a nie o tym, jak grać.
Cokolwiek czytasz, sprawdzaj pomysły w praktyce: przepuść rozdania z książek przez nasz kalkulator pokerowy i zobacz, jak często twoje semi-blefy i sprawdzenia muszą się udać. Pojęcia takie jak semi-blef zostają w głowie dużo lepiej, gdy kilka razy policzysz je samodzielnie.
Jakie pytania padają najczęściej?
Jaka książka o pokerze jest najlepsza dla początkujących?
Dla większości nowych graczy najlepszym startem jest The Course Eda Millera, zwłaszcza jeśli grasz cash na żywo o niskie stawki. Jeśli grasz też turnieje, Mastering Small Stakes No-Limit Hold’em Jonathana Little’a obejmuje oba formaty. Gdy zechcesz zrozumieć pojęcia leżące u podstaw, dołóż The Theory of Poker Sklansky’ego.
Czy stare książki o pokerze wciąż warto czytać?
Tak, dla pojęć. Wartość oczekiwana, pot odds, pozycja i myślenie wielkością stacka się nie zmieniły. Zestarzały się konkretne rady: zakresy przed flopem, wielkości zakładów i wiele zagrań na riverze dopracowano po pojawieniu się solverów. Klasyki, jak Harrington czy Sklansky, czytaj dla rozumowania, a zakresy sprawdzaj we współczesnych tabelach.
Jaka książka najlepiej uczy GTO?
Zacznij od Play Optimal Poker Andrew Brokosa, który tłumaczy teorię gier na prostych przykładach i z niewielką ilością matematyki. Potem przejdź do Modern Poker Theory Michaela Aceveda, opartej na wynikach solverów. Jeśli lubisz matematykę, The Mathematics of Poker Chena i Ankenmana pokazuje, skąd biorą się optymalne strategie.
Czy da się nauczyć pokera wyłącznie z książek?
Książki dają ramy, ale poprawiasz się, stosując je w praktyce. Łącz czytanie z grą, analizą własnych rozdań po sesji i sprawdzaniem kluczowych decyzji w kalkulatorze equity. Wielu graczy korzysta też z filmów szkoleniowych i grup do nauki. Książka przeczytana raz i nigdy niesprawdzona przy stole niewiele zmieni w wynikach.
Czy są książki o pokerze dla osób, które nie grają?
Tak. The Biggest Bluff Marii Konnikovej, Thinking in Bets Annie Duke, Positively Fifth Street Jamesa McManusa i Molly’s Game Molly Bloom sprawdzą się u czytelników, którzy nie grają. Skupiają się na podejmowaniu decyzji, psychologii i ludziach wokół gry, a nie na technicznej strategii.